الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

207

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

از ارتباطات گذشته خويشاوندى ، بر اثر اسلام آوردن آنها ، ديگر ادامه اين حكم ضرورتى نداشت ( توجه داشته باشيد سوره احزاب در سال پنجم هجرت سال جنگ احزاب نازل شده ) . لذا آيه فوق نازل شد و اولويت اولوا الارحام ( خويشاوندان ) را نسبت به ديگران تثبيت كرد . البته قرائنى در دست است كه منظور از اولويت در اينجا اولويت الزامى است ، نه استحبابى ، زيرا هم اجماع علماى اسلام بر اين معنى است ، و هم روايات زيادى كه در منابع اسلامى وارد شده اين موضوع را اثبات مىكند . در اينجا به اين نكته نيز بايد دقيقا توجه كرد كه اين آيه در صدد بيان اولويت خويشاوندان در برابر بيگانگان است ، نه بيان اولويت طبقات سه گانه ارث نسبت به يكديگر ، و به تعبير ديگر در اينجا « مفضل عليهم » مؤمنان و مهاجرانند كه در متن قرآن آمده ( * ( مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُهاجِرِينَ ) * ) . بنا بر اين مفهوم آيه چنين مىشود : « خويشاوندان از نظر ارث بردن بعضى از بعضى ديگر اولى از غير خويشاوندانند ، و اما اينكه خويشاوندان چگونه ارث مىبرند ؟ و بر چه معيار و ضابطه اى است ؟ قرآن در اينجا از اين معنى ساكت است ، هر چند در آيات سوره نساء از آن مشروحا بحث نموده است ( 1 ) . د - چهارمين حكمى كه به صورت يك استثناء در آيه فوق آمده مساله

--> ( 1 ) بنا بر اين استدلال بعضى از فقهاء به اين تعبير براى اولويت طبقات ارث نسبت به يكديگر درست به نظر نمىرسد ، گويا حرف « ب » در * ( أَوْلى بِبَعْضٍ ) * سبب چنين اشتباهى شده ، و گمان كرده‌اند « مفضل عليهم » در اينجا همان بعض است ، در حالى كه قرآن صريحا « مفضل عليه » * ( مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُهاجِرِينَ ) * آورده است ، آرى تعبير به * ( أُولُوا الأَرْحامِ ) * به تنهايى مىتواند اين اشعار را داشته باشد كه معيار ارث خويشاوندى است ، و هر قدر درجه خويشاوندى بالا برود حق تقدم خواهد بود ( دقت كنيد ) .